Kenniscentrum
Afbeelding kennisbank

Herkennen van de hoornaars – overzicht

1. Aziatische hoornaar

(Vespa velutina)
Status: Invasief
Kenmerk: Zwart borststuk, gele poten
Actie: Altijd melden

2. Europese hoornaar

(Vespa crabro)
Status: Inheems
Kenmerk: Roodbruin/geel lijf
Actie: Meestal laten

3. Oriëntaalse hoornaar

(Vespa orientalis)
Status: Zeldzaam
Kenmerk: Roodbruin met gele banden
Actie: Monitoring

4. Zuidelijke reuzenhoornaar

(Vespa soror)
Status: Zeer zeldzaam
Kenmerk: Zeer groot
Actie: Vestiging in Nederland onwaarschijnlijk

A1. Aziatische hoornaar (Vespa velutina)

De Aziatische hoornaar, ook wel bekend als de monsterwesp, is groter dan een gewone wesp en is in opkomst in Nederland. De soort is invasief en vormt lokaal een bedreiging voor biodiversiteit, met name voor honingbijen.

Herkenning:
Waarom vormt deze soort een probleem?

De Aziatische hoornaar jaagt actief op honingbijen. Dit gebeurt vooral bij bijenkasten, waar bijen in grote aantallen in- en uitvliegen en daardoor een makkelijke prooi vormen. De hoornaar vangt de bij vliegend en gebruikt vooral het borststuk als eiwitbron voor de larven.

Eén zomernest kan hierdoor een aanzienlijke druk leggen op nabijgelegen bijenvolken. Daarnaast worden ook sociale wespen bejaagd, wat lokaal tot verstoring van insectenpopulaties kan leiden. Wanneer nesten dicht bij mensen worden gebouwd, kan ook overlast ontstaan.

Levenscyclus en nestvorming

Primair nest (voorjaarsnest)
Secundair nest (zomernest)

In het najaar worden nieuwe koninginnen geboren. Zij vliegen uit, paren en overwinteren om het volgende jaar nieuwe nesten te starten.

Beleid en aanpak in Limburg (vanaf 2025)

Het oorspronkelijke landelijke doel om de Aziatische hoornaar uit te roeien is losgelaten. De soort verspreidt zich sneller dan bestrijding kan bijhouden. Sinds 2021 ligt de focus op beheersing.

De aanpak in Limburg:
Praktische signalen & advies

A2. Oriëntaalse hoornaar (Vespa orientalis)

De Oriëntaalse hoornaar is een warmteminnende soort uit Zuid- en Oost-Europa, het Midden-Oosten en Noordoost-Afrika. Het insect is rood- tot roestbruin met een geel gelaat en twee gele banden op het achterlijf. Meerdere steken kunnen gezondheidsrisico’s opleveren. Monitoring is daarom belangrijk.

Herkenning:

A3. Europese hoornaar (Vespa crabro)

De Europese hoornaar is inheems en wordt tot 3–4 cm groot. Ondanks zijn reputatie is hij niet agressief en mijdt menselijk contact, tenzij het nest wordt bedreigd.

Herkenning:

A4. Zuidelijke reuzenhoornaar (Vespa soror)

In Europa is Vespa soror niet gevestigd; waarnemingen beperken zich tot het natuurlijke verspreidingsgebied en incidentele importgevallen.

Herkenning:

B. Wespen

In Nederland komen ongeveer 6.000 soorten wespen voor. Slechts circa 15 soorten leven sociaal in kolonies. Een wespennest leeft altijd maar één zomer. In de herfst sterft het volk, alleen bevruchte vrouwtjes overwinteren.

Wanneer u last heeft van wespen, is het belangrijk rustig te blijven. Zelf bestrijden kan gevaarlijk zijn. Een wesp kan meerdere keren steken.

Veel voorkomende sociale wespensoorten

1. Kortkopwespen (Vespula)
2. Langkopwespen (Dolichovespula)
3. Veldwespen (Polistes)
4. Solitaire wespen

Het grootste deel van de Nederlandse wespen leeft solitair en veroorzaakt geen overlast, waaronder onderstaande. Deze soorten zijn onschadelijk en vaak nuttig.

C. Bijen en hommels – beschermd

⚠️ Bijen en hommels mogen niet bestreden worden.

C1. Bijen (honingbijen)
C2. Hommels en wilde bijen
Ecologie en beheer

De Aziatische hoornaar is lokaal een factor in bijenverlies, maar de grootste oorzaken van insectenafname zijn:

Wat moet u doen bij twijfel of overlast?