In deze kennisbank vindt u antwoorden op de meest gestelde vragen over de Aziatische hoornaar, Europese hoornaar en wespen. Van herkenning en leefwijze tot veiligheid, wetgeving, nestverwijdering en preventie. De informatie is bedoeld voor particulieren, gemeenten, bedrijven, imkers en andere organisaties.
De Aziatische hoornaar (Vespa velutina) is te herkennen aan het overwegend donkere lichaam, de opvallende oranje band op het achterlijf en de gele uiteinden aan de poten. De kop is van voren oranje en van boven donker. De soort is iets kleiner en slanker dan de Europese hoornaar. Bij twijfel kan een duidelijke foto vaak voldoende zijn voor een eerste beoordeling.
De Aziatische hoornaar heeft een donker lichaam met één brede oranje band op het achterlijf en gele pootuiteinden. De Europese hoornaar is groter, heeft een geel achterlijf met roodbruine accenten en is een inheemse soort. De Aziatische hoornaar is een invasieve exoot, terwijl de Europese hoornaar een belangrijk onderdeel vormt van de Nederlandse natuur.
De soort komt oorspronkelijk uit Zuidoost-Azië en is per ongeluk in Europa terechtgekomen. Omdat natuurlijke vijanden grotendeels ontbreken, kan de Aziatische hoornaar zich snel verspreiden. Hierdoor neemt de druk op honingbijen en andere bestuivende insecten toe.
De Aziatische hoornaar is meestal niet agressief zolang het nest met rust wordt gelaten. Wanneer een nest wordt verstoord, kunnen meerdere hoornaars het gezamenlijk
verdedigen. Houd daarom altijd voldoende afstand en probeer een nest nooit zelf te verwijderen.
Een steek veroorzaakt meestal pijn, roodheid en zwelling, vergelijkbaar met een wespensteek. Voor mensen met een allergie voor insectengif of bij meerdere steken kunnen ernstige gezondheidsklachten ontstaan. Bij benauwdheid, een allergische reactie of steken in mond of keel moet direct medische hulp worden ingeschakeld.
Ja. In tegenstelling tot een honingbij verliest een Aziatische hoornaar haar angel niet. Hierdoor kan dezelfde hoornaar meerdere keren steken.
Ja. Dunne kleding biedt niet altijd voldoende bescherming. Benader een nest daarom nooit zonder geschikte beschermingsmiddelen.
In het voorjaar bouwt de koningin meestal een klein primair nest op een beschutte plaats, zoals onder een afdak, in een schuur, carport of tuinhuis. Later verhuist de kolonie vaak naar een groot secundair nest hoog in een boom of aan een gebouw.
Een primair nest is het eerste nest dat een koningin in het voorjaar bouwt. In deze fase bestaat de kolonie uit slechts enkele tientallen werksters. Vroege opsporing en verwijdering kan de verdere groei van de kolonie voorkomen.
Wanneer de kolonie groter wordt, verhuist zij vaak naar een ruimere locatie. Dit secundaire nest kan duizenden hoornaars bevatten en bevindt zich meestal hoog in een boom of aan een gebouw.
Een secundair nest kan uitgroeien tot ongeveer één meter hoog en duizenden werksters bevatten. De uiteindelijke grootte is afhankelijk van het seizoen en de beschikbare voedselbronnen.
Secundaire nesten worden vaak aangetroffen op een hoogte van 10 tot 30 meter, maar kunnen ook lager of juist hoger voorkomen. Primaire nesten bevinden zich meestal veel lager.
Vanaf eind februari tot en met mei verlaten overwinterde koninginnen hun schuilplaats. Zij beginnen vervolgens met de bouw van een primair nest.
De grootste activiteit vindt plaats tussen juli en oktober. In deze periode groeit de kolonie snel en bereikt het nest zijn maximale omvang.
In het najaar bestaat de kolonie uit veel werksters. Daarnaast gaan de dieren actiever op zoek naar suikers uit rijp fruit, bloemen en andere voedselbronnen.
De Aziatische hoornaar vangt onder andere vliegen, wespen, honingbijen en andere insecten. Vooral bij bijenkasten kan de soort langdurig jagen op uitvliegende honingbijen.
Volwassen hoornaars voeden zich voornamelijk met nectar, rijp fruit en andere suikerrijke voedingsbronnen. De gevangen insecten zijn vooral bedoeld als voedsel voor de larven.
Na de eerste stevige nachtvorst sterft de kolonie geleidelijk uit. Alleen jonge koninginnen verlaten het nest om op een beschutte plaats te overwinteren.
Nee. Een oud nest wordt niet opnieuw bewoond. Iedere koningin bouwt in het voorjaar een nieuw nest op een andere locatie.
Door nesten tijdig te verwijderen kan de verdere verspreiding van deze invasieve exoot worden beperkt. Daarmee wordt ook de druk op honingbijen en andere bestuivende insecten verminderd.
Ja. Na de winter is een nest verlaten. Dat betekent echter niet dat de soort uit de omgeving verdwenen is, omdat jonge koninginnen elders nieuwe nesten kunnen bouwen.
Blijf op veilige afstand, probeer het dier niet te vangen en maak indien mogelijk een duidelijke foto. Bij een vermoedelijk nest kan contact worden opgenomen voor een eerste beoordeling of een inspectie.
Waarnemingen van de Aziatische hoornaar kunnen worden doorgegeven via het landelijke meldplatform voor invasieve exoten. Bij een vermoedelijk nest kan daarnaast contact worden opgenomen met DEPA Limburg | Stopdehoornaar voor inspectie en advies.
Nee. Het zelf verwijderen van een nest brengt risico's met zich mee. De hoornaars kunnen het nest massaal verdedigen, waardoor gevaarlijke situaties kunnen ontstaan.
DEPA Limburg | Stopdehoornaar is gespecialiseerd in de inspectie, monitoring en professionele verwijdering van nesten van de Aziatische hoornaar. Iedere melding begint met een zorgvuldige beoordeling van de soort, de locatie en de risico's. Waar mogelijk heeft mechanische verwijdering de voorkeur, met oog voor veiligheid, biodiversiteit en een duurzame aanpak.
De Europese hoornaar (Vespa crabro) is de grootste inheemse wespensoort van Nederland. De soort heeft een geel achterlijf met zwarte tekeningen, een roodbruine kop en borststuk en roodbruine poten. De Europese hoornaar oogt robuuster en lichter van kleur dan de Aziatische hoornaar.
Nee. De Europese hoornaar is van nature een rustige soort en zal mensen meestal vermijden. Alleen wanneer het nest wordt verstoord of de dieren zich bedreigd voelen, kunnen zij zich verdedigen.
Nee. Ondanks haar imposante uiterlijk is de Europese hoornaar vaak minder agressief dan een gewone wesp. In de meeste situaties vliegt zij weg wanneer zij niet wordt lastiggevallen.
De Europese hoornaar speelt een belangrijke rol in de natuur. De soort vangt grote aantallen vliegen, muggen, wespen en andere insecten en draagt daarmee bij aan een natuurlijk evenwicht.
Nee. Wanneer een nest geen overlast of veiligheidsrisico veroorzaakt, kan het meestal veilig blijven zitten. Alleen wanneer de locatie gevaar oplevert of ernstige hinder veroorzaakt, wordt verwijdering overwogen.
Far far away, behind the word mountains, far from the countries Vokalia and Consonantia, there live the blind texts. Separated they live in Bookmarksgrove right at the coast
Nesten worden vaak gebouwd in holle bomen, schuren, zolders, spouwmuren, vogelkasten of andere beschutte ruimtes.
Een nest kan uitgroeien tot enkele honderden of soms ruim duizend hoornaars, maar blijft meestal kleiner dan een volgroeid nest van de Aziatische hoornaar.
De eerste koninginnen verschijnen in het voorjaar. De grootste activiteit vindt plaats tijdens de zomer en het vroege najaar.
Volwassen dieren voeden zich voornamelijk met suikers uit nectar, boomsap en rijp fruit. Voor de larven worden insecten gevangen.
Ja. Net als andere wespen kan een Europese hoornaar meerdere keren steken.
Houd afstand en beoordeel eerst of werkelijk sprake is van overlast. Bij twijfel kan een inspectie uitwijzen of verwijdering noodzakelijk is.
Onnodige verwijdering van inheemse soorten past niet binnen een verantwoorde omgang met biodiversiteit. Daarom wordt altijd eerst gekeken of het nest veilig kan blijven zitten.
Soms knagen Europese hoornaars aan boomschors om vezels voor hun nest te verzamelen. Ernstige schade aan gebouwen of bomen komt zelden voor.
Tijdens iedere inspectie wordt eerst de soort vastgesteld. Op basis daarvan wordt beoordeeld welke aanpak verantwoord en noodzakelijk is.
Een wespennest bestaat uit een papierachtige structuur die is opgebouwd uit fijngemalen houtvezels. Nesten bevinden zich vaak in spouwmuren, dakranden, schuurtjes, bomen of onder de grond.
Nee. Wanneer een nest zich op voldoende afstand bevindt en geen gevaar oplevert, kan het vaak blijven zitten.
Een nest kan gevaarlijk zijn wanneer het zich bevindt bij een woning, terras, speelplaats, school, bedrijf of andere plaats waar veel mensen komen.
Wespen zijn nuttige insecten. Zij vangen grote aantallen vliegen, muggen, rupsen en andere insecten en dragen daarmee bij aan het natuurlijke evenwicht.
Aan het einde van de zomer ontvangen werksters minder suikerrijke voeding van de larven. Daardoor gaan zij zelf actief op zoek naar zoete voedingsbronnen, zoals frisdrank, fruit en ijs.
Nee. Een wespennest wordt slechts één seizoen gebruikt. Nieuwe koninginnen bouwen het jaar daarop een nieuw nest.
Ja. Een verlaten nest vormt geen risico meer en wordt niet opnieuw bewoond.
Ja. Dunne kleding biedt niet altijd voldoende bescherming.
Koel de steekplaats en houd de reactie in de gaten. Bij een allergische reactie, meerdere steken of steken in mond of keel moet direct medische hulp worden ingeschakeld.
Ja. Spouwmuren behoren tot de meest voorkomende nestlocaties.
Ja. Sommige soorten bouwen hun nest in oude muizen- of mollengangen of andere holtes in de bodem.
Wespen schrapen oppervlakkig hout af om papier voor hun nest te maken. Dit veroorzaakt meestal slechts lichte oppervlakkige schade.
Een kolonie is meestal actief van het voorjaar tot in het najaar. Na de eerste nachtvorsten sterft de kolonie uit.
Zoete dranken, fruit en andere suikerrijke voedingsmiddelen vormen een belangrijke energiebron voor volwassen wespen.
Nee. Bijen en hommels zijn belangrijke bestuivers en worden niet verwijderd. Indien mogelijk wordt doorverwezen naar een imker of een andere gespecialiseerde organisatie.
Dek eten en drinken af, sluit afvalcontainers goed af, ruim rijp fruit op en voorkom dat zoete etensresten buiten blijven liggen.
Tijdens een inspectie wordt gekeken naar de soort, de locatie, de bereikbaarheid, de mate van overlast en de veiligheidsrisico's. Op basis daarvan wordt een passend advies gegeven.
Geen probleem. Een duidelijke foto is vaak voldoende voor een eerste beoordeling. Indien nodig wordt een inspectie uitgevoerd om de soort vast te stellen.
Niet ieder nest hoeft te worden verwijderd. Door eerst de soort, de locatie en de risico's te beoordelen, wordt alleen ingegrepen wanneer dat noodzakelijk is. Zo wordt veiligheid gecombineerd met respect voor biodiversiteit.
Wanneer niet duidelijk is om welke soort het gaat, wanneer een nest moeilijk bereikbaar is of wanneer twijfel bestaat over de veiligheid, biedt een professionele inspectie duidelijkheid en een passend advies.
